Đỉnh ghi 60 phân mà đo chỉ 57 — đọc thông số đồ thờ đồng cho đúng

Trả lời nhanh

"Đỉnh 60 phân" là TÊN CỠ theo khuôn, quen dùng trong nghề đúc, không phải cam kết đo thước dây ra đúng 60cm. Con số đo được phụ thuộc vào đo từ đâu tới đâu: tính cả núm nắp hay dừng ở vai đỉnh, có tính đế kê rời hay không — chênh 3 đến 5cm là chuyện thường. Cộng thêm sai số đúc khuôn đất vài milimét tới hơn một centimét mỗi mẻ. Lệch 1 đến 3cm so với bảng thông số là bình thường; lệch trên 5cm, hoặc các món trong cùng bộ lệch tỉ lệ với nhau, thì mới là hàng không đạt.

Vì sao cỡ ghi và cỡ đo không trùng nhau

Ba lý do, xếp theo mức ảnh hưởng:

• Tên cỡ đi theo khuôn, không đi theo thước. Mỗi dòng đỉnh có bộ khuôn riêng, thợ gọi tên theo cỡ khuôn — 40, 50, 55, 60, 65, 68, 70 phân. Tên đó truyền từ đời trước và cả làng nghề dùng chung, nên giữ nguyên dù thành phẩm đo ra lệch vài phân.
• Đo từ đâu tới đâu. Đo tới đỉnh núm trên nắp khác với đo tới vai đỉnh; có kê đế gỗ rời hay không lại khác nữa. Riêng cái núm nắp đã 3 đến 5cm.
• Đúc khuôn đất có co ngót. Đồng nóng chảy rót vào khuôn, khi nguội co lại, mỗi mẻ co khác nhau một chút. Đây là bản chất của lối đúc thủ công, không phải lỗi.

Nói cách khác: cỡ ghi là để anh chị biết mình đang mua dòng nào trong bảy cỡ, chứ không phải để cầm thước ra nghiệm thu từng milimét.

Đo thế nào cho đúng

Muốn con số của mình và con số của xưởng nói cùng một chuyện thì phải đo cùng một kiểu:

• Đặt đỉnh lên mặt phẳng, KHÔNG kê đế rời.
• Đậy nắp như khi bày lên ban thờ.
• Dựng thước dây thẳng đứng sát cạnh đỉnh, đo từ mặt bàn lên ĐIỂM CAO NHẤT, tức là đỉnh núm trên nắp.
• Đọc số ở tầm mắt ngang thước, đừng nhìn chéo — nhìn chéo lệch được cả centimét.

Đôi hạc đo từ mặt bàn lên đỉnh đầu hạc, không tính mỏ nếu mỏ chúc xuống. Đôi nến đo tới miệng đĩa nến. Bát hương thì không đo chiều cao mà đo ĐƯỜNG KÍNH MIỆNG — đây là chỗ hay nhầm nhất khi khách so bảng.

Lệch bao nhiêu là bình thường

Nhưng có một dấu hiệu quan trọng hơn con số tuyệt đối: tỉ lệ giữa các món trong bộ. Đôi hạc phải cao hơn đỉnh 5 đến 7cm, đôi nến thấp hơn đỉnh 12 đến 15cm. Nếu ba món đều lệch cùng chiều và vẫn giữ đúng tỉ lệ với nhau thì bày lên ban thờ nhìn vẫn cân — đó là bộ đạt. Còn nếu đỉnh đúng cỡ mà hạc lại thấp hơn đỉnh, hoặc nến cao gần bằng đỉnh, thì là ghép nhầm món, phải đổi dù từng món đo có đúng số đi nữa.

Cân nặng cũng vậy

Cùng một cỡ đỉnh, cân nặng chênh nhau vài ký là chuyện thường, và chênh ở đây nói lên chất lượng chứ không phải sai sót:

• Đồng dày thì nặng hơn. Xưởng Đồng Quỹ đúc thành dày 5 ly, chỗ chân đế và vai đỉnh dày tới 8 ly — nặng tay hơn hẳn hàng đúc mỏng cùng cỡ.
• Nước hoàn thiện cũng thêm cân: khảm và dát vàng nặng hơn hàng mộc một chút.
• Nhẹ hơn bảng nhiều mà cỡ vẫn đúng thì thường là thành mỏng. Cách kiểm nhanh tại chỗ: gõ nhẹ vào thân đỉnh, tiếng đặc và trầm là đồng dày, tiếng vang và thanh là mỏng.

Hỏi xưởng trước khi kết luận

Nếu anh chị đo ra lệch và chưa yên tâm, chụp cho xưởng hai tấm: một tấm chụp thẳng cả bộ trên mặt phẳng, một tấm chụp cận cây thước đang đo. Gửi qua Zalo 0888 688 688, xưởng đối chiếu với bảng thông số của đúng mẻ đó và trả lời ngay là bình thường hay phải đổi. Hàng giao sai cỡ thì xưởng chịu phần đổi và vận chuyển.