Kiểm bộ đỉnh đồng trước khi thanh toán: bảy điểm cần nhìn

Trả lời nhanh

Lúc nhận bộ đỉnh đồng, kiểm theo thứ tự: cân cả bộ và cân riêng đỉnh rồi đối chiếu dải chuẩn của cỡ đó; soi quai và chân xem có đường hàn không; soi đèn pin vào lòng đỉnh xem thành dày mỏng và có rỗ không; nhìn nét chạm ở mặt hoa văn chính; xem màu có đều giữa các món không; đo lại chiều cao thật và đếm đủ món; cuối cùng đặt xuống mặt phẳng xem có cập kênh.

Vì sao phải kiểm trước khi trả tiền

Nhiều nhà nhận hàng xong mới thấy gợn, nhưng nghĩ đồ đã lên ban thờ rồi, thôi cho qua. Người bán tử tế không ngại khách kiểm; chỉ nơi nào có gì đó khuất tất mới giục ký nhận cho nhanh.

Chúng tôi viết bài này để bạn kiểm hàng của bất cứ nơi nào, kể cả hàng không phải của xưởng chúng tôi. Nghề này sống bằng tiếng, mà tiếng chỉ tốt lên khi khách biết nhìn.

Một điểm cần nói trước: các bài hướng dẫn trên mạng hay khuyên lấy giũa giũa thử một góc, hoặc khò lửa vào một điểm rồi xem màu. Hai cách ấy đúng về nguyên lý nhưng không ai cho làm với hàng chưa mua, mà làm rồi thì cũng không trả lại được. Bảy điểm dưới đây đều không để lại dấu vết.

Bảy điểm kiểm, theo thứ tự

• Cân bộ hàng. Cân riêng cái đỉnh trước rồi cân cả bộ; đỉnh thường chiếm khoảng một nửa cân nặng cả bộ. Đối chiếu dải phổ biến: bộ 40 phân 13 đến 15 cân, bộ 50 phân 18 đến 28 cân, bộ 60 phân 23 đến 37 cân, bộ 70 phân từ 36 cân trở lên. Nhẹ hơn hẳn dải chung là dấu hiệu thành mỏng.
• Soi mối nối ở quai, chân và tai đỉnh. Hàng đúc liền khối không có đường nối; hàng hàn ghép có gờ mảnh, sờ tay thấy gợn, soi nghiêng thấy khác màu một chút.
• Soi đèn pin vào lòng đỉnh. Mặt trong của hàng đúc tốt phẳng đều, không có hố rỗ lớn, không có mảng xỉ đen. Rỗ thành cụm là dấu hiệu rót đồng chưa đủ nhiệt.
• Nhìn nét chạm ở mặt hoa văn chính. Nét tốt thì đường viền rõ, vảy rồng và lông đuôi phượng tách bạch, không bết thành mảng. So hai bên trái phải xem có cân không.
• Xem màu và lớp hoàn thiện dưới ánh sáng tự nhiên. Màu phải đều từ đỉnh sang hạc sang nến vì cả bộ phải cùng một mẻ hun. Lệch màu giữa các món nghĩa là ghép từ hai mẻ khác nhau.
• Đo lại chiều cao thật và đếm đủ món. Tên cỡ lấy theo khuôn, nên đỉnh gọi là 60 phân thường đo thân chỉ khoảng 57 phân. Đếm đủ năm món của bộ ngũ sự cùng sen nến và nắp đỉnh.
• Đặt xuống mặt phẳng xem có cập kênh. Đỉnh và từng con hạc không được lắc lư; lật nghiêng nhìn đáy phải phẳng, không nứt, không vá.

Ở xưởng chúng tôi, thành đỉnh đúc dày năm ly, có chỗ dày tới tám ly. Đi hỏi khắp nơi sẽ thấy gần như không xưởng nào công bố con số này, nên khi soi lòng đỉnh, mép quá mỏng tới mức nhìn thấy ánh sáng xuyên ở rìa là hàng đổ mỏng để bớt tiền đồng.

Chiều cao hạc và nến đi kèm từng cỡ

Dùng bảng này để đếm và đo lúc nhận hàng. Hạc luôn cao hơn đỉnh, đó là chủ ý chứ không phải nhầm cỡ.

Bộ dát vàng và bộ khảm kiểm khác gì

Với hàng dát vàng, lớp vàng rất mỏng nên không làm thay đổi cân nặng; bộ dát vàng nặng hay nhẹ vẫn do cốt đồng bên trong, nên phép cân vẫn dùng được nguyên. Kiểm thêm: lớp vàng phải bám đều ở cả các hốc sâu, không loang, không bong ở cạnh.

Với hàng khảm tam khí hay khảm ngũ sắc, phần kim loại khảm phải ăn chìm vào thân, miết tay thấy phẳng chứ không cộm. Chỗ khảm bị cộm hoặc hở mép là dấu hiệu làm vội, để lâu dễ bong. Cả hai loại đều không nên dùng khăn ướt lau thử tại chỗ.

Phát hiện chưa ưng thì nói thế nào

Nói thẳng và nói ngay, trước khi trả tiền. Chụp ảnh chỗ chưa ưng, chỉ cho người giao hàng xem. Ba cách xử lý thường gặp, từ nhẹ tới nặng:

• Lỗi bề mặt nhỏ như một vệt màu chưa đều: xưởng làm lại nước hoàn thiện, thường mất vài ngày.
• Thiếu món hoặc sai cỡ: yêu cầu bổ sung đúng cỡ và cùng mẻ màu, đừng nhận món thay thế khác dòng.
• Sai chất liệu hoặc đúc lỗi như rỗ nặng, nứt, cập kênh: đổi bộ khác, không nhận sửa.

Nơi nào đúc thật sẽ nhận lỗi và xử lý vì họ có xưởng để làm lại. Nơi nào chỉ lấy hàng về bán thường lảng sang chuyện khác. Đó cũng là một phép thử.

Mang gì theo khi đi nhận hàng

• Một cái cân, cân sức khoẻ trong nhà là đủ. Ôm đỉnh đứng lên cân rồi trừ cân nặng của mình ra.
• Thước dây để đo lại chiều cao thật.
• Điện thoại để soi đèn pin vào lòng đỉnh và chụp ảnh nếu cần.
• Tờ giấy ghi bốn số đo ban thờ nhà bạn, để đối chiếu ngay tại chỗ.
• Một người nữa đi cùng, để giữ và lật hàng khổ lớn.

Nếu mua tận xưởng thì càng dễ: xin xem luôn khu đúc và khu hoàn thiện. Ai làm thật sẽ mở cửa cho xem.