Cách lau chùi và bảo quản đồ đồng thờ cúng: hun cổ, dát vàng, khảm ngũ sắc và đồng mộc

Quy tắc chung cho mọi loại đồ đồng thờ

• Lau khô là chính: khăn mềm sạch, chổi lông hoặc cọ mềm cho hoa văn; bụi được lau thường xuyên thì không cần rửa.
• Khi cần lau ướt: nước ấm pha vài giọt nước rửa chén dịu, vắt khăn ráo, lau rồi lau khô ngay.
• Không dùng: chanh, giấm, muối, kem đánh bóng kim loại, bùi nhùi thép, bàn chải cứng, hoá chất tẩy rửa mạnh, máy phun áp lực.
• Tránh để tro hương, sáp nến, nước hoa quả đọng lâu trên bề mặt — lau ngay trong ngày.
• Không đặt đồ đồng sát tường ẩm, gần cửa sổ hắt mưa; gian thờ nên thoáng, khô.

Đồng mộc (cát tút, đồng đỏ để nguyên màu)

Đồng để mộc sẽ lên nước sẫm dần theo năm — đó là màu tự nhiên nhiều gia đình thích, không phải bẩn. Chỉ cần lau bụi bằng khăn khô. Nếu muốn sáng lại, dùng khăn mềm thấm nước ấm pha nước rửa chén, lau rồi lau khô; vết ố đậm có thể lau bằng khăn ẩm chấm chút bột baking soda rồi rửa lại, nhưng không chà mạnh. Muốn sáng bóng như mới hoàn toàn thì gửi về xưởng đánh lại, đừng tự dùng kem đánh bóng vì dễ loang màu.

Đồ hun giả cổ

Lớp hun là màu được tạo trên bề mặt đồng bằng nhiệt và hoá chất chuyên dụng, mỏng hơn ta tưởng. Chỉ lau khô hoặc lau khăn ẩm vắt kiệt; không bao giờ dùng chất có axit (chanh, giấm) hay bột đánh bóng vì sẽ để lại vệt sáng loang lổ không sửa được tại nhà. Bị sáp nến rơi: để nguội, cạy nhẹ bằng móng tay hoặc que gỗ, tuyệt đối không dùng dao. Sau 10 – 15 năm nếu màu hun mờ, gửi về xưởng hun lại — với hàng Đệ Nhất Đỉnh việc này miễn phí trọn đời.

Đồ dát vàng 24k và mạ vàng

Lá vàng 24k mỏng, dán lên đồng và phủ lớp bảo vệ. Chỉ dùng chổi lông hoặc khăn microfiber lau khô thật nhẹ; không lau ướt trừ khi thật cần, và khi đó chỉ chấm khăn ẩm rồi thấm khô ngay. Không chà, không dùng bất kỳ kem đánh bóng nào. Tránh đặt nến trần ngay sát chi tiết dát vàng vì nhiệt và muội làm xỉn. Bụi bám lâu ngày ở hoa văn sâu thì dùng cọ vẽ mềm quét ra.

Đồ khảm tam khí, khảm ngũ sắc

Mặt khảm gồm nhiều kim loại khác nhau (vàng, bạc, đồng đỏ, đồng đen) trên nền đồng hun đen; mỗi kim loại phản ứng khác nhau với hoá chất nên càng phải tránh axit và chất tẩy. Lau khô bằng khăn mềm; nếu nền đen bị vệt mờ, dùng khăn ẩm vắt kiệt lau theo chiều hoa văn rồi lau khô. Đồ khảm để lâu bạc có thể hơi xỉn — đó là bình thường, xưởng làm sáng lại khi bảo dưỡng.

Đỉnh Pháp Lam (men trên đồng)

Lớp men Pháp Lam nung ở khoảng 800°C rất cứng và bóng, lau bằng khăn ẩm rồi lau khô là sạch; tránh va đập mạnh vào cạnh cứng. Không dùng bột đánh bóng vì làm mờ men. Phần đồng viền quanh men lau như đồng mộc hoặc hun tuỳ nước.

Lịch lau dọn gợi ý