Bộ ngũ sự đồng nặng bao nhiêu kg, và vì sao cùng cỡ lại chênh nhau chục cân

Trả lời nhanh

Bộ ngũ sự cỡ bốn mươi phân thường nặng khoảng mười ba đến mười lăm cân, cỡ năm mươi phân khoảng mười tám đến hai tám cân, cỡ sáu mươi phân khoảng hai ba đến ba bảy cân, cỡ bảy mươi phân từ ba sáu cân trở lên. Dải rộng vì ba lý do: đồng cát tút nặng hơn đồng vàng, thành đúc dày mỏng khác nhau, và mỗi nơi tính số món vào cân nặng một kiểu. Cân bộ hàng rồi đối chiếu dải này là cách đơn giản nhất để biết thành đúc dày hay mỏng.

Bảng cân nặng theo từng cỡ

Đây là mức phổ biến trên thị trường, gộp từ thông số các xưởng công bố. Con số là cả bộ năm món: một đỉnh, một đôi hạc, một đôi chân nến.

Nhìn bảng là thấy ngay điều lạ: cùng cỡ bảy mươi phân mà chỗ ghi ba sáu cân, chỗ ghi sáu chục cân. Phần dưới nói rõ vì sao.

Ba lý do cùng cỡ mà chênh chục cân

Lý do thứ nhất là chất liệu. Đồng cát tút là đồng vỏ đạn, tỉ lệ đồng trên tám mươi bảy phần trăm; đồng vàng thông thường tỉ lệ đồng thấp hơn nhiều. Cùng một khuôn, cùng độ dày, bộ cát tút vẫn nặng hơn bộ đồng vàng chừng một phần tư đến một phần ba.

Lý do thứ hai, và là lý do lớn nhất, là độ dày thành đúc. Cùng một mẫu, thợ có thể đổ dày hoặc đổ mỏng. Thành mỏng tốn ít đồng, giá rẻ hơn, nhưng khi chạm tay lên hoa văn dễ thủng, gõ vào nghe đục thay vì ngân, và để lâu dễ móp ở chân đỉnh. Ở xưởng chúng tôi, thành đỉnh đúc dày năm ly, có chỗ dày tới tám ly. Đi hỏi khắp nơi sẽ thấy gần như không xưởng nào công bố con số này.

Lý do thứ ba là cân mấy món. Bộ ngũ sự đúng nghĩa là năm món, nhưng nhiều nơi cân luôn cả đế kê, sen nến, ống hương rồi ghi vào một con số. Cùng một bộ, cân theo cách này có thể hơn cách kia bốn năm cân. Khi hỏi cân nặng, phải hỏi rõ là cân mấy món.

Cân là phép kiểm tra khách tự làm được

Các bài hướng dẫn mua đỉnh đồng hay khuyên lấy giũa giũa thử một góc khuất, hoặc khò lửa vào một điểm rồi xem màu. Hai cách ấy đúng về nguyên lý nhưng không ai dám làm với một bộ đỉnh mới, và cửa hàng cũng không cho làm.

• Cân riêng cái đỉnh trước, vì đó là món nặng nhất và cũng hay bị đúc mỏng nhất.
• Đối chiếu: đỉnh nên chiếm khoảng một nửa cân nặng cả bộ theo dải trong bảng.
• Nhẹ hơn dải chung của cỡ đó rõ rệt thì hỏi thẳng hai câu: chất liệu gì, thành đúc dày bao nhiêu ly.
• Cân nốt cả bộ để biết người bán đang tính mấy món vào con số họ đưa.

Một cái cân sức khoẻ trong nhà là đủ dùng. Ôm đỉnh đứng lên cân rồi trừ cân nặng của mình ra, sai số một hai lạng không ảnh hưởng đến kết luận.

Tên cỡ không phải chiều cao thật

Tên cỡ lấy theo khuôn, không theo chiều cao đo được của thành phẩm. Cái gọi là đỉnh sáu mươi phân, đo thân thật thường chỉ khoảng năm bảy phân. Đây là quy ước lâu đời của nghề, nhưng nhà nào tính chiều cao gian thờ sát sạt thì nên hỏi lại số đo thật trước khi chốt.

Hạc cao hơn đỉnh là chủ ý: đôi hạc đứng hai bên tạo đường viền cho cả bộ, nếu thấp bằng đỉnh thì nhìn bẹt. Khi kiểm chiều cao tới trần hoặc tới hoành phi, phải lấy theo đôi hạc chứ không lấy theo đỉnh.

Mặt ban thờ chịu được bao nhiêu cân

Một bộ sáu mươi phân nằm quanh ba chục cân, cộng bát hương đồng, lọ hoa, mâm bồng, đài nước thì mặt ban đang gánh bốn đến năm chục cân dồn vào một dải hẹp phía sau. Tủ thờ gỗ tự nhiên đóng chắc thì không sao, nhưng ba trường hợp nên cân nhắc.

• Ban thờ treo tường trong căn hộ: tải trọng nằm ở bộ nở, không nằm ở tấm gỗ.
• Tủ thờ gỗ công nghiệp: mặt ván dăm chịu lực kém ở giữa nhịp, để lâu sẽ võng.
• Gian thờ họ dùng đỉnh từ một mét trở lên: loại này hầu như đặt xuống bục trước ban chứ không kê lên mặt ban.

Khi kê, đặt đỉnh vào chính giữa và đúng trên khung đỡ của tủ, đừng để rơi vào giữa nhịp ván.

Lỗi hay gặp khi hỏi cân nặng

• Hỏi cân nặng mà không hỏi cân mấy món.
• So cân nặng bộ cát tút với bộ đồng vàng rồi kết luận nơi kia gian.
• Tin rằng nặng hơn thì chắc chắn tốt hơn; đồng pha nhiều chì cũng làm tăng cân.
• Bỏ qua chiều cao thực đo, về nhà mới biết hụt so với khoang tủ.