Đo ban thờ trước khi mua đồ đồng: bốn số đo phải có trong tay

Trả lời nhanh

Trước khi hỏi mua bộ đỉnh, cầm thước dây đo bốn số: chiều rộng phần mặt ban thật sự dùng được, chiều sâu mặt ban, chiều cao từ mặt ban lên vật cản gần nhất phía trên, và chiều cao mặt ban so với sàn. Số quan trọng nhất là chiều rộng dùng được, không phải chiều rộng phủ bì của tủ thờ. Có đủ bốn số thì chọn cỡ chỉ mất một phút.

Vì sao mỗi nơi bảo một cỡ khác nhau

Khách hay kể với chúng tôi: ban thờ một mét chín bảy, nơi bảo dùng đỉnh sáu mươi phân, nơi xếp vào nhóm năm lăm đến sáu lăm, nơi khác lại khuyên bảy mươi. Nguyên nhân không phải người ta nói bừa, mà là không ai nói rõ con số một mét chín bảy đó đo ở đâu.

Một cái tủ thờ ghi rộng một mét chín bảy thường có diềm chạm hai bên, có gờ nhô ra phía trước, đôi khi có hai cột đỡ. Trừ hết những thứ đó đi, phần mặt phẳng thật sự đặt được đồ có khi chỉ còn một mét bảy. Bảng của người bán tủ lấy số phủ bì, bảng của người bán đỉnh lấy số dùng được. Cùng một cái ban thờ, hai con số, hai cỡ đỉnh khác nhau.

Thêm một chuyện nữa: gần như không bảng nào nhắc tới chiều sâu, mà chiều sâu mới quyết định bày xong còn chỗ đặt mâm lễ hay không.

Bốn số đo và cách đo từng số

Chuẩn bị một thước dây mềm hoặc thước cuộn, một tờ giấy, nhờ người nhà giữ đầu thước. Đo theo đơn vị phân cho dễ so với tên cỡ đồ đồng.

• Chiều rộng mặt ban dùng được: đo từ mép trong của diềm hoặc cột bên này sang mép trong bên kia, chỉ tính phần phẳng thật sự đặt được đồ. Có ngai hoặc khám ở giữa thì đo luôn khoảng trống hai bên và ghi riêng. Đây là số quan trọng nhất.
• Chiều sâu mặt ban: đo từ mép trước vào sát tường hoặc sát vách lưng. Phía sau đã có bài vị hay khám thì đo tới chân của thứ đó, vì phần sau lưng không đặt đồ được.
• Chiều cao từ mặt ban lên vật cản gần nhất: có thể là trần, cạnh dưới hoành phi, nóc khoang kính của tủ thờ hay cái đèn. Lấy cái nào thấp nhất.
• Chiều cao mặt ban so với sàn: không dùng để chọn cỡ, nhưng cho biết người thắp hương nhìn bộ đỉnh ở tầm nào.

Ba lỗi chúng tôi gặp nhiều nhất khi khách đọc số: đo phủ bì cả tủ thay vì mặt dùng được; quên trừ phần gờ nhô phía trước; đo chiều cao tới trần trong khi thực tế có hoành phi treo thấp hơn nhiều.

Có bốn số rồi thì ra cỡ gì

Lấy số thứ nhất tra bảng dưới. Nguyên tắc: cả bộ ngũ sự bày xong chiếm khoảng hai phần ba chiều rộng mặt ban dùng được.

Rồi kiểm hai số còn lại. Về chiều sâu, cách chúng tôi vẫn nhẩm ở xưởng: đường kính chân đỉnh rơi vào khoảng một nửa chiều cao đỉnh, cộng thêm chừng hai mươi phân chừa phía trước cho mâm lễ và bát hương. Vậy đỉnh sáu mươi phân muốn bày thoải mái thì mặt ban nên sâu từ khoảng năm mươi phân trở lên. Về chiều cao, cộng chiều cao đỉnh với đế kê rồi so với số đo được, còn thừa ít nhất một gang tay thì nhìn mới thoáng.

Tên cỡ không phải chiều cao thật

Tên cỡ lấy theo khuôn, không theo chiều cao đo được của thành phẩm. Cái gọi là đỉnh sáu mươi phân, đo thân thật thường chỉ khoảng năm bảy phân. Nhà nào đo chiều cao khoang kính sát quá thì nên hỏi lại chiều cao thực đo trước khi chốt.

Nghĩa là khi kiểm chiều cao tới vật cản, phải lấy theo đôi hạc chứ không lấy theo đỉnh.

Ba ca hay gặp

Ban thờ treo tường: đo thêm chiều sâu của tấm gỗ, vì ban treo thường chỉ sâu ba lăm đến bốn lăm phân. Với chiều sâu đó, bộ đỉnh lớn không có chỗ đứng dù chiều rộng có vẻ đủ.

Tủ thờ có khoang kính hoặc có ngai, khám: khoang kính khống chế chiều cao rất chặt, nhiều khi chỉ còn sáu mươi phân tính từ mặt ban. Ngai và khám ăn mất phần giữa, nên bộ đỉnh phải lùi ra trước hoặc chia sang hai bên.

Ban thờ ba cấp: đo riêng từng cấp, vì mỗi cấp đặt một nhóm đồ khác nhau. Bát hương thường ở cấp giữa, bộ đỉnh ở cấp trong cùng, mâm bồng và đài nước ở cấp ngoài.

Ghi lại bốn số để dùng về sau

Đo xong, chụp lại tờ giấy ghi bốn số rồi lưu vào điện thoại. Đồ thờ thường sắm dần chứ ít ai mua một lần: năm nay bộ đỉnh, sang năm thêm bát hương, năm sau nữa thêm lư xông trầm. Mỗi lần mua lại phải bắc ghế lên đo lại thì rất ngại, mà đo vội lại hay sai.

Ghi thêm hai thứ nữa vào cùng tờ giấy: dòng hoa văn và nước hoàn thiện của bộ đã mua. Mấy năm sau mua bổ sung, có hai thông tin đó thì đặt được đúng dòng đúng màu, không bị vênh.