Tranh đồng khổ 2m31 liền tấm hay ghép nhiều tấm, nhìn đâu biết
Vì sao tranh khổ càng lớn càng hay phải ghép tấm
Tranh đồng chạm nổi ở Đồng Quỹ làm từ tấm đồng lá: thợ can mẫu lên mặt đồng, thúc khối từ mặt sau rồi chạm nét ở mặt trước. Tấm đồng lá thông dụng thường rộng khoảng 1m đến 1m2, dài theo cuộn; đó là mức chung của nghề. Bức có cạnh ngắn dưới 1m cắt một tấm là đủ, còn cạnh ngắn 1m27 trở lên đã vượt bề rộng tấm, muốn liền phải đặt riêng khổ đồng lớn.
Còn hai lý do nữa. Sức người: thúc nổi bằng búa và ve trên tấm dài hơn 2m, thợ phải xoay tấm liên tục, khó giữ độ nổi đều hai đầu. Đường vận chuyển: kiện 2m31×1m27 liền tấm đã khó vào nhà ống, lên 3m21×1m76 gần như phải chia tấm để qua cửa và cầu thang.
- Cạnh ngắn dưới 1m: một tấm đồng cắt vừa, không cần ghép.
- Cạnh ngắn 1m07 đến 1m27: liền hay ghép tuỳ tích và tuỳ xưởng đặt được khổ đồng nào.
- Cạnh ngắn 1m55 trở lên: hầu như luôn ghép, có nẹp giằng mặt sau.
Cỡ nào thường liền tấm, cỡ nào thường ghép
Bảng dưới lấy đúng thang cỡ phủ bì theo thước Lỗ Ban 42,9 mà xưởng đang làm. Cột cách làm là mức thường gặp trong nghề; xưởng có thể làm liền ở cỡ lớn hơn nếu khách yêu cầu và chấp nhận thời gian đặt tấm đồng riêng.
| Cỡ phủ bì | Cách làm thường gặp | Nẹp mặt sau |
|---|---|---|
| 1m27 × 61 | Liền một tấm | Không |
| 1m55 × 81 | Liền một tấm | Không |
| 1m76 × 89 | Liền một tấm | Không hoặc một nẹp giữa |
| 1m97 × 1m07 | Liền hoặc ghép 2 tấm dọc | Một nẹp ngang |
| 2m31 × 1m27 | Thường ghép 2 tấm | Hai nẹp ngang |
| 2m62 × 1m55 | Ghép 2 đến 3 tấm | Hai đến ba nẹp |
| 3m21 × 1m76 | Ghép 3 đến 4 tấm | Ba nẹp trở lên, có giằng chéo |
Lưu ý cách gọi cỡ: khách hay nói 1m2×2m3 là nói lòng tranh, tức phần mặt đồng nhìn thấy; phủ bì tính cả khung sẽ vào khoảng 1m27×2m37. Khi hỏi xưởng liền hay ghép, hãy hỏi theo lòng tranh, vì tấm đồng chỉ nằm trong lòng tranh.
Nhìn đâu để biết bức đang xem liền hay ghép
Mặt trước bức làm tốt gần như không lộ mối, nên đừng chỉ nhìn thẳng. Bốn chỗ để xem, mất chưa tới năm phút:
- Mặt sau: tranh ghép luôn có nẹp ngang bằng đồng hoặc gỗ bắt qua thân, đôi khi thêm thanh giằng chéo; tranh liền chỉ có khung và tấm ván lót.
- Mảng nền trơn: mối ghép thường được đặt ở chỗ nền không có hoa văn, ví dụ khoảng trời, mặt nước, nền bãi. Soi đèn pin sát mặt đồng theo góc xiên, đường mối hiện thành một vệt mảnh chạy dọc hoặc ngang.
- Chỗ hoa văn cắt qua mối: nếu thợ giấu mối dưới rặng mây, thân cây hay sóng nước, nhìn kỹ nét chạm hai bên xem có nối liền mạch không.
- Gõ nhẹ đầu ngón tay: tấm liền vang đều một tiếng, tấm ghép đổi tiếng khi qua mối và qua nẹp.
Với tranh dát vàng hay khảm tam khí, lớp vàng lá và mảng khảm phủ lên trên nên mối càng khó thấy ở mặt trước; mặt sau và tiếng gõ là hai cách chắc nhất. Đến showroom Nam Định, Hà Nội hoặc Hải Phòng, anh chị cứ xin dựng nghiêng tranh để xem mặt sau.
Mối ghép nào bình thường, mối nào phải báo xưởng
Ghép tấm là kỹ thuật, không phải lỗi. Lỗi nằm ở cách ghép. Bảng dưới là mốc để anh chị đối chiếu lúc nhận hàng, trước khi trả nốt tiền.
| Dấu hiệu | Kết luận | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Đường mối mảnh, mờ, chỉ thấy khi soi đèn xiên | Bình thường | Không |
| Mối nằm trong mảng nền trơn hoặc dưới hoa văn | Bình thường | Không |
| Màu hun hai bên mối chênh nhẹ, cách 2m không nhận ra | Bình thường | Không |
| Mối hở hé sáng khi soi từ mặt sau | Phải báo | Chụp cận cảnh gửi xưởng |
| Gờ mối gồ lên, lướt tay thấy cấn | Phải báo | Không tự mài, tự trám |
| Hoa văn hai bên mối lệch nét, gãy mạch | Phải báo | Yêu cầu xưởng chạm lại |
| Tấm rung, kêu lạch cạch khi gõ gần nẹp | Phải báo | Nẹp lỏng, cần bắt lại |
Xưởng Đồng Quỹ cho kiểm hàng rồi mới thanh toán, nên những dấu hiệu ở nhóm phải báo cần nói ngay lúc nhận, kèm ảnh chụp có ánh sáng xiên. Để vài tuần sau mới báo thì khó phân định là lỗi ghép hay do va đập lúc treo.
Tranh ghép có yếu hơn tranh liền không
Cân nặng không đổi: bức 2m31×1m27 vẫn nặng theo cỡ, trong dải vài chục ký tuỳ khung gỗ hương, gụ hay khung đồng, và vẫn cần bốn điểm treo. Điểm khác là nẹp mặt sau làm thân tranh ghép cứng hơn, ít võng giữa hơn tranh liền cùng cỡ.
Mùa nồm miền Bắc là lúc mối ghép lộ rõ nhất: hơi ẩm bám vào khe mối trước, nếu mối đã hở sẵn thì chỗ đó xỉn trước phần còn lại. Tranh ghép mối kín thì sau nhiều năm vẫn lên màu đều như tranh liền; cứ treo cách tường vài phân, không để điều hoà thổi thẳng, lau khô bằng khăn mềm.
- Treo tường thạch cao: tranh ghép cỡ 1m97 trở lên vẫn phải bắt vào khung xương hoặc tường gạch phía sau, không bắt vào tấm thạch cao.
- Tháo lắp: tranh ghép có nẹp nên khi khiêng phải nhấc thẳng, không xoắn thân, tránh làm mối làm việc theo chiều không mong muốn.
- Đặt làm riêng liền tấm ở cỡ lớn: xưởng phải đặt khổ đồng riêng, thời gian thường 21 đến 30 ngày như mọi bài đặt làm, có thể dài hơn nếu chờ tấm.
Đặt tranh khổ lớn thì dặn xưởng thế nào
Nếu anh chị muốn liền tấm, hãy nói rõ ngay từ lúc chốt mẫu, kèm cỡ lòng tranh; xưởng sẽ trả lời cỡ đó liền được không và cần thêm bao lâu. Nếu chấp nhận ghép, hãy dặn ba điều: mối đặt ở mảng nền trơn, không cắt qua nhân vật chính của tích; hun màu cả bức sau khi ghép chứ không hun từng tấm rồi mới ghép; và chụp ảnh mặt sau gửi trước khi đóng khung để anh chị xem nẹp.
Anh chị gửi kích thước tường và ảnh phòng qua Zalo 0888 688 688 để xưởng tư vấn cỡ và cách làm, hoặc ghé showroom Nam Định, Hà Nội, Hải Phòng xem tận mắt mặt sau các bức khổ lớn. Xưởng miễn phí vận chuyển toàn quốc, kiểm hàng rồi mới thanh toán.
Hỏi đáp
Tranh đồng 3m21×1m76 có làm liền một tấm được không?
Rất hiếm xưởng làm, vì phải đặt khổ đồng riêng vượt xa bề rộng tấm thông dụng và kiện liền tấm cỡ này gần như không vào được nhà phố. Cỡ này thường ghép 3 đến 4 tấm, có nẹp và giằng mặt sau.
Mối ghép lâu ngày có hở ra không?
Mối làm kín và có nẹp giằng thì không tự hở; tranh trong nhà không chịu nắng mưa nên đồng gần như không co giãn đủ để tách mối. Mối hở về sau thường do va đập khi tháo lắp hoặc do đã hở sẵn từ lúc giao.
Tranh ghép tấm có kém tranh liền không?
Cái quý của tranh chạm tay nằm ở nét chạm, độ nổi và nước hoàn thiện, không nằm ở số tấm. Bức ghép giấu mối khéo và hun màu đều thường được người sành chuộng hơn bức liền nhưng chạm nông.
Tranh ghép treo tường thạch cao được không?
Được nếu bắt móc vào khung xương hoặc tường gạch phía sau lớp thạch cao, không bắt vào tấm thạch cao. Cỡ 1m97 trở lên nên dùng bốn điểm treo, xem thêm bài tranh đồng nặng bao nhiêu.
Đặt liền tấm ở cỡ 2m31 mất thêm bao lâu?
Ngoài 21 đến 30 ngày làm tranh như mức chung, xưởng cần thêm thời gian đặt khổ đồng lớn, thường tính bằng tuần tuỳ lúc. Hãy hỏi mốc cụ thể trước khi đặt cọc.