Soát chữ hoành phi câu đối đồng trước khi nhận thế nào?

Vì sao chữ sai không chữa được như chữa khung?

Khung gỗ nứt chân chim, góc hở hay nước dát vàng bị trầy đều có cách sửa trên chính tấm cũ. Chữ thì khác. Ở xưởng Đồng Quỹ, chữ trên hoành phi và câu đối được làm qua đủ năm khâu: can mẫu, thúc khối từ mặt sau, chạm nét mặt trước, lên nước hoàn thiện, đóng khung và kiểm cuối. Khối chữ đã được thúc nổi từ mặt sau, nên một nét thừa không thể mài đi cho phẳng, một nét thiếu cũng không thể hàn thêm cho liền mà không lộ vết.

• Sai một chữ hay thiếu một nét thường phải chạm lại cả tấm, vì nền đồng quanh chữ đã được thúc theo bố cục cũ.
• Đặt làm lại một tấm mất khoảng 21–30 ngày, bằng thời gian của một đơn đặt làm riêng mới.
• Bộ đại tự câu đối thường đi cùng nhau, ví dụ cỡ phủ bì 1m76×89 hay 1m97×1m07, nên một tấm làm lại có thể kéo theo việc so lại màu cả bộ.

Chốt bản duyệt trước khi xưởng vào chạm gồm những gì?

Muốn soát được lúc nhận thì phải có thứ để soát. Bản duyệt là tờ giấy hoặc tệp ảnh mà gia đình và xưởng cùng ký nhận trước khi xưởng can mẫu. Không có bản duyệt, lúc nhận hàng hai bên chỉ còn cãi nhau bằng trí nhớ.

Bản duyệt nên in đúng tỉ lệ hoặc gửi ảnh độ phân giải cao qua Zalo, để lúc nhận có thể đặt cạnh tấm đồng mà so từng nét.

Sáu thứ phải soát khi nhận hoành phi câu đối

Mở kiện ở chỗ đủ sáng, dựng tấm đồng nghiêng lên giá, đặt bản duyệt bên cạnh rồi soát lần lượt sáu thứ dưới đây, một người đọc, một người dò.

Không biết chữ Hán vẫn soát được bằng cách so hình: chụp bản duyệt, phóng to từng chữ trên điện thoại rồi đặt cạnh chữ chạm, dò lần lượt từng nét theo thứ tự trên xuống, trái sang phải. Chỗ nào thấy khác thì khoanh lại, hỏi người đã duyệt chữ chứ đừng tự kết luận.

Vế nào treo bên nào và kiểm thế nào để không treo ngược?

Theo lệ chung của nghề, đứng nhìn thẳng vào ban thờ thì vế mở đầu treo bên phải, vế đáp treo bên trái, vì chữ Hán đọc từ phải sang trái. Hoành phi chữ Hán cũng đọc từ phải sang trái, còn hoành phi chữ quốc ngữ đọc từ trái sang phải. Việc treo thì làm sau, nhưng lúc nhận hàng phải đánh dấu cho rõ để thợ treo không nhầm.

• Hỏi xưởng hoặc người duyệt chữ xem vế nào là vế mở đầu, rồi dán băng dính giấy ghi bên phải hoặc bên trái ở mặt sau mỗi tấm.
• Với câu đối chữ Hán, chữ cuối vế mở đầu thường mang thanh trắc, chữ cuối vế đáp mang thanh bằng; dùng điều này để đối chiếu lại.
• Lạc khoản thường có hai dòng: dòng ghi năm và lý do cung tiến đi với vế mở đầu, dòng ghi tên người cung tiến đi với vế đáp.

Nếu lỡ treo ngược thì chỉ cần tháo xuống đổi bên, chữ không hỏng gì.

Lỗi nào xưởng sửa tại chỗ, lỗi nào phải chạm lại tấm mới?

Mức chung của nghề có thể chia như bảng dưới. Cách xử lý cụ thể vẫn do gia đình và xưởng thống nhất sau khi cùng xem tấm đồng.

Chữ khác bản duyệt do xưởng chạm sai và chữ khác do gia đình đổi ý sau ngày chốt là hai chuyện khác nhau. Có bản duyệt ký ngày rõ ràng thì phân định được ngay, không mất lòng nhau.

Giữ bản duyệt và ảnh từng khâu để đối chiếu về sau

Hoành phi câu đối treo qua nhiều đời, nên hồ sơ bộ chữ cần giữ cùng sổ sách nhà thờ họ.

• Bản duyệt chữ đã ký, ghi ngày chốt và người duyệt.
• Ảnh xưởng gửi theo năm khâu: can mẫu, thúc khối từ mặt sau, chạm nét mặt trước, lên nước hoàn thiện, đóng khung và kiểm cuối.
• Ảnh từng tấm lúc mở kiện, chụp thẳng và chụp nghiêng dưới ánh sáng xiên.
• Ghi chú vế nào treo bên nào, kích thước phủ bì từng tấm.

Xưởng Đồng Quỹ chạm tay toàn bộ hàng chữ, gửi ảnh từng khâu qua Zalo và để khách kiểm hàng rồi mới thanh toán; vận chuyển miễn phí toàn quốc. Anh chị cần soát bản chữ trước khi đặt, gửi ảnh qua Zalo 0888 688 688 hoặc mang bản chữ tới một trong ba showroom Nam Định, Hà Nội, Hải Phòng.

Hỏi đáp