Đặt tranh đồng ở xa nên xin xưởng gửi ảnh ở những khâu nào
Vì sao khách ở xa hay vỡ trận ở khâu giữa
Phần lớn đơn tranh đồng đi tỉnh xa hỏng không phải lúc đặt, cũng không phải lúc nhận, mà ở quãng giữa: khách chốt qua một tấm ảnh mẫu, chuyển cọc, rồi cả xưởng và khách cùng im lặng ba đến tám tuần cho tới ngày xe giao. Tới lúc mở kiện mới thấy chữ đề sai một nét hay nước hun đậm hơn ý mình, thì tranh đã đóng khung, đã đi ba trăm cây số.
Tranh đồng chạm thúc tay khác đồ đúc ở chỗ nó đi qua nhiều khâu rời nhau, khâu sau đè lên khâu trước. Thúc khối xong mới chạm nét, chạm nét xong mới lên nước, lên nước xong mới đóng khung. Mỗi khâu khép lại là một cửa sửa đóng lại: lệch bố cục chỉ sửa được trước khi thúc, sai màu hun thì phải tẩy làm lại cả mặt tranh. Người ở xa không cần đứng ở xưởng, chỉ cần có ảnh đúng lúc cửa sửa còn mở.
- Ba lỗi hay gặp nhất khi im lặng từ lúc cọc tới lúc giao: tích tranh đúng nhưng bố cục bị dồn về một bên vì tấm đồng đo hụt; chữ Hán hay chữ thư pháp sai nét vì khách không xem lại bản can; nước hoàn thiện đúng tên nhưng khác sắc, dát vàng ánh xanh hay ánh đỏ.
- Cả ba lỗi đều nhìn ra được qua ảnh điện thoại nếu chụp đúng lúc, đúng cách; để tới ngày giao thì xưởng phải tháo khung, tẩy màu, chạm lại.
Năm mốc xin ảnh và mỗi mốc soi gì
Năm mốc dưới đây đi theo đúng thứ tự tay thợ làm tranh chạm thúc: dựng thử và can mẫu, thúc khối từ mặt sau, chạm nét từ mặt trước, lên nước hoàn thiện, đóng khung và kiểm cuối. Mốc nào cũng có một việc cụ thể để anh soi, không phải xem cho biết.
| Mốc | Xưởng vừa làm gì | Soi gì trong ảnh |
|---|---|---|
| 1. Dựng thử tỉ lệ và can mẫu lên tấm đồng | Ghép thử tranh lên ảnh tường, can nét mẫu lên tấm đồng đã cắt khổ | Khổ tấm đồng có đúng số lòng tranh đã chốt (1m2 × 2m3 hay cỡ khác); bố cục cân hai bên; chữ đề, số ngựa, số thuyền đúng như đã bàn |
| 2. Thúc xong khối | Thợ thúc từng mảng từ mặt sau cho nổi khối lên | Độ nổi của mảng chính (ngựa, thuyền, cổng làng) so với nền; hai bên có cân không; mặt sau có vết thúc lồi lõm đúng hình mặt trước không |
| 3. Chạm xong nét | Thợ chạm nét từ mặt trước bằng đục và búa | Mặt ngựa, mắt, bờm, đuôi; tay áo và mặt người trong tích vinh quy; từng nét chữ; các chi tiết nhỏ ở góc tranh |
| 4. Lên nước hoàn thiện | Dát vàng 9999, khảm tam khí hoặc hun giả cổ theo đúng loại đã chốt | Đúng loại nước đã đặt; màu đều giữa mảng trên và mảng dưới; chỗ khảm bám sát rãnh; lá vàng phủ kín cả chỗ lõm |
| 5. Đóng khung, kiểm cuối trước khi đóng kiện | Lắp khung gỗ hương, gụ, sồi hay khung đồng; kiểm cuối; chụp trước khi bọc | Toàn bức có khung nhìn thẳng; bốn góc mối khung; mặt sau và hệ móc treo; phụ kiện treo đi kèm; kích thước phủ bì đo bằng thước |
Với tranh khắc nền rồi chạm tay mảng chính, thời gian làm ngắn hơn (mức chung của nghề khoảng 7–10 ngày) nên có thể gộp mốc 2 và 3 thành một lần ảnh. Tranh chạm thúc tay toàn bộ, 3–8 tuần, thì đủ năm mốc.
Xin ảnh thế nào cho dùng được
Ảnh xưởng tự chụp để đăng thường đã qua lọc màu và chụp thẳng dưới đèn trắng, đẹp nhưng không dùng để kiểm được. Anh dặn trước ba điều, xưởng nào quen làm hàng đi xa cũng đáp ứng được.
- Ảnh gốc, không lọc màu, không chỉnh sáng, chụp dưới ánh sáng ban ngày hoặc đèn vàng ấm của xưởng; xin luôn ảnh chụp thẳng và ảnh chụp xiên 45 độ.
- Một vật quen làm mốc cỡ đặt cạnh tranh: thước dây kéo ngang tấm đồng, hoặc chai nước nửa lít, để anh áng được khổ thật và độ nổi.
- Một đoạn video 20–30 giây lia đèn pin điện thoại xiên qua mặt tranh: khối nổi, vết thúc, độ đều của lớp vàng hiện rõ hơn ảnh tĩnh rất nhiều.
- Từ mốc 2 trở đi xin thêm một ảnh mặt sau tấm đồng: chạm thúc tay để lại vết lồi lõm đúng hình mặt trước, mặt sau phẳng lì là dấu hiệu phải hỏi lại.
Ảnh và video anh nhận được cứ để nguyên trong một cuộc trò chuyện Zalo với xưởng, đừng tải đi tải lại rồi xoá. Tới ngày giao, chính bộ ảnh đó là căn cứ đối chiếu với hàng thật.
Thấy gì thì báo ngay, thấy gì là bình thường ở từng mốc
Không phải cái gì lạ mắt trong ảnh cũng là lỗi. Đồng đang làm dở trông rất khác đồng đã lên nước, và ảnh điện thoại làm màu lệch nhiều hơn ngoài đời.
| Mốc | Bình thường, chưa cần báo | Phải báo ngay trong ngày |
|---|---|---|
| Mốc 1 can mẫu | Nét can mờ, có vết bút chì, tấm đồng còn xỉn màu nâu đỏ | Khổ tấm đồng lệch quá 2 phân so với số đã chốt; bố cục dồn một bên; sai chữ, sai số ngựa hay số thuyền |
| Mốc 2 thúc khối | Mặt đồng loang màu, có vết búa lăn tăn, khối chưa có nét mặt | Khối chính bên cao bên thấp nhìn rõ trong ảnh xiên; mặt sau phẳng lì không có vết thúc; tấm đồng rách hay thủng |
| Mốc 3 chạm nét | Nét còn sắc, chưa mềm; màu đồng chỗ đậm chỗ nhạt do tay dầu | Mắt ngựa, mặt người lệch; chữ thiếu nét; chi tiết nhỏ ở góc bị bỏ trống so với bản can |
| Mốc 4 lên nước | Dát vàng hơi khác sắc giữa ảnh và mẫu vì ánh sáng; hun giả cổ đậm nhạt theo hoa văn | Sai loại nước đã đặt; khảm bong khỏi rãnh; lá vàng hở nền ở chỗ lõm; hun loang thành vệt dài trên nền phẳng |
| Mốc 5 đóng khung | Mối góc khung có đường ghép mảnh, vân gỗ hai thanh không giống nhau | Khung hở mối nhìn rõ; móc treo bắt lệch tâm; phủ bì đo bằng thước khác số đã chốt |
Nguyên tắc chung: cái gì thuộc về màu thì chờ tới mốc 4 mới kết luận, cái gì thuộc về khổ, bố cục và chữ thì phải chốt xong ở mốc 1, vì sau đó không còn cửa sửa rẻ.
Chốt lịch gửi ảnh và ghi lại trao đổi cho khỏi quên
Lịch ảnh phải chốt ngay lúc đặt cọc, cùng với sáu thông tin đặt hàng đã nói trong bài đặt tranh làm riêng. Để muộn tới khi xưởng đã thúc xong khối rồi mới hỏi thì đã mất mốc quan trọng nhất.
- Mẫu tin nhắn: Em đặt Mã đáo thành công, lòng tranh 1m2 × 2m3, khảm tam khí, khung gỗ hương. Nhờ xưởng gửi ảnh gốc không lọc màu ở năm mốc: can mẫu xong, thúc khối xong, chạm nét xong, lên nước xong và trước khi đóng kiện. Mỗi mốc kèm một video ngắn lia đèn xiên và một ảnh mặt sau. Em xem trong ngày và trả lời ngay để không chậm tiến độ.
- Anh hẹn mình trả lời trong 24 giờ sau mỗi mốc ảnh; xưởng chờ anh lâu thì tiến độ chậm, mà làm tiếp không chờ thì mất ý nghĩa của mốc ảnh.
- Mỗi lần đồng ý hay yêu cầu sửa, gõ một dòng rõ ràng: Mốc 2 em đồng ý, làm tiếp; hoặc Mốc 3 sửa lại bờm ngựa con thứ hai rồi chụp lại.
Tới ngày giao thì đối chiếu ảnh cũ với hàng thật theo thứ tự nào
Bộ ảnh năm mốc chính là bản đối chiếu lúc xe giao tới. Anh mở kiện theo cách đã nói trong bài nhận tranh kiểm gì trước khi trả nốt tiền, rồi đối chiếu ngược từ mốc 5 về mốc 1.
- Mốc 5 trước: kích thước phủ bì đo bằng thước, bốn góc khung, móc treo, phụ kiện có đúng như ảnh trước khi đóng kiện không. Khác thì là chuyện của quãng vận chuyển, báo nhà xe và xưởng ngay.
- Mốc 4: dựng tranh nghiêng dưới ánh sáng ban ngày, so màu với ảnh lên nước; chênh nhẹ do ánh sáng là bình thường, khác hẳn loại nước thì không.
- Mốc 3 và 2: soi lại đúng những chỗ anh từng yêu cầu sửa xem đã sửa chưa.
- Mốc 1: đo lại lòng tranh, đếm lại số ngựa, số thuyền, đọc lại chữ đề.
Đối chiếu xong, khớp ảnh, khớp số thì mới trả nốt tiền. Xưởng Đồng Quỹ giao tranh khổ lớn đi tỉnh xa đều cho kiểm hàng trước rồi mới thanh toán, miễn phí vận chuyển toàn quốc, và gửi ảnh theo đúng năm mốc này khi anh dặn trước. Anh chưa tới được xưởng, cứ gửi ảnh mảng tường kèm hai số ngang và cao qua Zalo 0888 688 688, hoặc ghé showroom Nam Định, Hà Nội, Hải Phòng xem tranh thật trước khi đặt.
Hỏi đáp
Xưởng không chịu gửi ảnh tiến độ thì sao?
Xưởng làm thật, làm tại chỗ thì việc chụp năm tấm ảnh trong vài tuần không có gì khó. Nơi từ chối gửi ảnh gốc, chỉ gửi ảnh mẫu đẹp, thường là nơi đặt gia công chỗ khác hoặc lấy hàng dập máy về bán lại. Anh nên coi việc đồng ý gửi ảnh theo mốc là một điều kiện đặt cọc, không phải một lời nhờ.
Ảnh chụp có nhìn ra nét chạm tay không?
Ảnh chụp thẳng dưới đèn trắng thì khó. Ảnh chụp xiên 45 độ và video lia đèn pin xiên qua mặt tranh thì nhìn ra ngay: chạm tay có nét sâu nhiều lớp, bờm ngựa từng sợi không sợi nào giống sợi nào; dập máy nét nông đều tăm tắp. Thêm một ảnh mặt sau tấm đồng là chắc, chạm thúc tay để lại vết lồi lõm đúng hình mặt trước.
Thấy khác ảnh mẫu một chút có được sửa không?
Tuỳ mốc. Ở mốc can mẫu và thúc khối, sửa bố cục hay độ nổi là việc bình thường của nghề, xưởng làm được trong ngày. Từ mốc lên nước trở đi, sửa màu là phải tẩy làm lại cả mặt tranh, nên chỉ sửa khi sai loại nước đã chốt; còn chênh sắc nhẹ giữa hai bức chạm tay là chuyện đương nhiên, không bức nào giống hệt bức nào.
Xin video thay ảnh được không?
Nên xin cả hai. Video lia đèn xiên 20–30 giây cho thấy khối nổi và độ đều của lớp vàng tốt hơn ảnh, nhưng video bị nén màu và không dừng lại được ở chi tiết nhỏ. Ảnh gốc dùng để zoom vào mắt ngựa, nét chữ và mối khung, và tới ngày giao dễ đối chiếu hơn video.
Nên xin ảnh mấy ngày một lần?
Không xin theo ngày, xin theo mốc. Tranh chạm thúc tay 3–8 tuần thì năm mốc rơi vào khoảng 5–10 ngày một lần; tranh khắc nền rồi chạm tay mảng chính làm trong 7–10 ngày thì ba mốc là đủ: can mẫu, chạm nét xong và trước khi đóng kiện. Xin quá dày thợ phải dừng tay liên tục, xin quá thưa thì lỡ cửa sửa.