Tranh đồng dát vàng để lâu có bay màu không, nhìn đâu biết dát hay mạ

Ba cách phủ vàng trên tranh đồng, gọi tên thế nào cho đúng

Người bán hay gộp cả ba vào một chữ dát vàng, nhưng đây là ba việc khác nhau. Dát lá vàng là dán từng lá vàng mỏng lên nền đã xử lý, làm tay từng mảng. Mạ vàng là mạ điện, nhúng tấm đồng vào dung dịch cho dòng điện kéo vàng bám lên, lớp chỉ dày vài micron nhưng phủ đều tuyệt đối. Thếp vàng hay quỳ vàng là lối cổ truyền: dán quỳ vàng lên lớp sơn ta còn ướt, hay gặp ở hoành phi câu đối và khung gỗ đi kèm.

Bốn chỗ nhìn để biết tranh nhà mình dát hay mạ

Chỉ cần một cây đèn pin nhỏ, làm lúc tắt bớt đèn trần để ánh sáng chỉ đến từ một phía.

• Mép hoa văn: dát lá vàng để lại ranh giới hơi gợn, đôi chỗ hụt một sợi tóc; mạ điện cắt ranh giới ngọt và đều tăm tắp.
• Đáy khe giữa hai nét chạm: lá vàng khó ăn tới đáy nên đáy sẫm hơn mặt nổi; mạ điện phủ tới đáy, khe vẫn vàng.
• Soi đèn xiên khoảng 30 độ từ một bên: mặt dát phản sáng chỗ đậm chỗ nhạt theo thớ lá; mặt mạ phản sáng phẳng lì gần như gương.
• Phần khuất sau khung và mặt sau tranh: hàng mạ thường vàng luôn cả chỗ bị khung che vì nhúng cả tấm; hàng dát để nguyên màu đồng.

Ba chỗ trở lên cho cùng một kết quả thì kết luận được. Mặt trước phủ đều như mạ mà sau khung lại để mộc thì nên hỏi thẳng người bán.

Lớp vàng giữ được bao lâu theo chỗ treo

Tuổi thọ nằm ở chỗ treo chứ không nằm ở chữ vàng. Bảng dưới là mức chung của nghề, không phải số đo riêng của một bức, dùng để ước chừng trước khi khoan tường.

Cùng một bức, dời từ cạnh cửa sổ vào vách trong phòng thờ là thêm được vài năm mà không tốn gì.

Vì sao tranh dát vàng vẫn xỉn vài chỗ mà không phải lỗi

Vàng thật không gỉ. Thứ ngả màu là lớp phủ bảo vệ trong suốt nằm trên lớp vàng, cộng với muội hương bám không đều nên chỗ gần bát hương xỉn trước còn phần trên cao vẫn sáng. Nền đồng hun lộ ở khe chạm cũng tự lên nước sẫm dần, trong nghề gọi là lên nước thời gian.

Phân biệt thế này: xỉn thành vùng, chuyển màu mềm, lau khăn khô nhẹ thì sáng lại là bình thường. Nếu nền đồng đỏ lộ ra thành mảng có ranh giới sắc gọn và sờ thấy gợn tay thì lớp vàng đã mất, phải chụp ảnh báo xưởng thay vì tự đánh bóng. Đệ Nhất Đỉnh bảo hành trọn đời phần cốt đồng theo phiếu bảo chứng ghi số mẻ đúc, đọc số mẻ là tra ra bức đó làm đợt nào, hoàn thiện nước gì.

Lau tranh có vàng: cấm gì, nên làm gì

Lớp vàng ở nhà khách hỏng vì lau sai nhiều hơn vì khói hương. Bốn thứ tuyệt đối tránh:

• Nước rửa chén, xà phòng, cồn: lớp phủ bảo vệ bạc màu và ố loang, lau lại không cứu được.
• Khăn ướt vắt chưa kỹ: nước đọng trong khe chạm, vài hôm sau nổi đốm xanh trên nền đồng.
• Thuốc đánh bóng đồng, kem đánh răng, tro bếp: hạt mài bào mỏng lớp vàng, hàng mạ mất hẳn sau vài lần.
• Bàn chải cứng hoặc đầu hút bụi chà thẳng lên mặt: để lại vết xước dài, nhìn nghiêng dưới đèn là thấy.

Việc nên làm gọn hơn nhiều: khăn cotton mềm và khô, lau một chiều theo nét chạm, mỗi tháng một lần; bụi trong khe thì thổi bằng quả bóp hơi hoặc quét cọ lông mềm. Muội đã bám thành lớp dày thì mang về xưởng làm sạch rồi phủ bảo vệ lại.

Ba câu hỏi nên hỏi người bán trước khi đặt

Một, tranh phủ vàng bằng cách nào và phủ toàn mặt hay chỉ phần hoa văn nổi. Hai, trên lớp vàng có phủ bảo vệ gì, sau này phủ lại được không và phủ ở đâu. Ba, giấy tờ đi kèm có ghi rõ cách phủ vàng không.

Xưởng Đệ Nhất Đỉnh ở làng Đồng Quỹ, Nam Trực, Nam Định làm nghề 50 năm, tranh chạm tay từng nét, đặt làm riêng theo cỡ tường mất 21 đến 30 ngày. Miễn phí vận chuyển toàn quốc, anh chị kiểm hàng xong rồi mới thanh toán. Chụp giúp bức tường định treo rồi gửi Zalo 0888 688 688, hoặc ghé showroom xem hai bức dát lá vàng và mạ vàng đặt cạnh nhau cho dễ so.

Hỏi đáp