Kích thước bàn thờ chuẩn thước lỗ ban: dùng cây 38,8cm hay 42,9cm?

Trả lời nhanh

Bàn thờ và đồ thờ đo bằng thước lỗ ban 38,8cm — cây dành cho phần âm, còn gọi là thước Đinh Lan, chia mười cung, sáu cung tốt bốn cung xấu. Thân tủ thờ xét như một món đồ gỗ thì nhiều thợ đo thêm cây 42,9cm. Cây 52,2cm chỉ dùng cho cửa và ô thoáng, không liên quan tới bàn thờ. Các bề rộng rơi vào cung đẹp là 69, 81, 89, 107, 127, 153, 175, 197cm; bề sâu 48, 56, 61, 67, 69, 81cm; chiều cao 117 hoặc 127cm. Còn đỉnh đồng, đôi hạc, bát hương thì không đo theo cung mà chọn theo tỉ lệ với bề rộng mặt ban thờ.

Ba cây thước lỗ ban — cây nào cho việc nào

Cùng gọi là thước lỗ ban nhưng ba cây có chiều dài một chu kỳ khác nhau, số cung khác nhau và tên cung khác hẳn nhau. Lẫn cây là số đo đẹp hoá thành số đo xấu dù đo rất cẩn thận.

Thước bán ngoài hàng in cả ba dải trên cùng một thân thước, mỗi dải một màu, nên rất dễ đọc nhầm dải. Khi đo bàn thờ, đọc dải 38,8cm.

Mười cung của thước 38,8cm

Một chu kỳ 38,8cm chia thành mười cung đều nhau, mỗi cung 3,88cm, rồi lặp lại. Vì thế 81cm và 119,8cm cùng rơi vào một cung — số lớn nhỏ khác nhau vẫn có thể cùng đẹp.

Cách tra bằng tay: lấy số đo chia cho 38,8, bỏ phần nguyên đi, lấy phần dư rồi dò vào cột cuối. Ví dụ bề rộng 107cm: 107 trừ hai chu kỳ 77,6 còn dư 29,4 — rơi vào cung Hưng, là cung tốt. Anh chị có thể dùng luôn công cụ tra thước lỗ ban trên trang này cho nhanh.

Tám cung của thước 42,9cm

Cây này dùng khi xét thân tủ thờ như một món đồ gỗ. Tên cung hoàn toàn khác cây 38,8.

Cây 52,2cm dùng cho cửa có tám cung theo thứ tự Quý Nhân, Hiểm Hoạ, Thiên Tai, Thiên Tài, Phúc Lộc, Cô Độc, Thiên Tặc, Tể Tướng — nêu ra đây để anh chị khỏi nhầm, chứ bàn thờ không dùng đến.

Bề rộng, bề sâu, chiều cao rơi vào cung đẹp

Đây là các số thợ mộc hay đóng sẵn. Chúng tôi đã tra lại từng con trên thước 38,8cm, tất cả đều rơi vào cung tốt — đó cũng là bằng chứng cho thấy bảng số quen thuộc của nghề dựng trên cây thước này chứ không phải cây 42,9.

Bề sâu là số hay bị coi nhẹ nhất mà lại quyết định nhiều nhất. Bộ ngũ sự bày đủ ba lớp — ngai hoặc ảnh thờ sát trong, đỉnh và hạc ở giữa, bát hương cùng đồ dâng lễ phía ngoài — cần ít nhất 56cm mới không phải chồng lớp. Ban thờ sâu 48cm thì nên tính từ đầu là bày bộ tam sự cho gọn.

Hai số đo mà hai cây thước không đồng ý

Nếu anh chị muốn số đo đẹp trên cả hai cây — cách chắc ăn nhiều thợ vẫn làm — thì có hai con số cần biết trước:

• Bề sâu 56cm: tốt trên thước 38,8 (cung Nghĩa) nhưng rơi vào cung Ly của thước 42,9. Muốn đẹp cả hai thì lấy 61cm.
• Chiều cao 117cm: tốt trên thước 38,8 (cung Đinh) nhưng rơi vào cung Kiếp của thước 42,9. Muốn đẹp cả hai thì lấy 127cm.

Nói cho sòng phẳng: đây là quy ước nghề mộc truyền lại, không phải phép đo khoa học. Xưởng vẫn làm theo vì gia chủ yên tâm, nhưng chưa bao giờ coi nó quan trọng hơn việc ban thờ có vừa tường, đủ sâu để bày đồ và chịu được sức nặng hay không. Số đo đẹp mà mặt ban thờ nông quá, bày bộ ngũ sự vào là hạc chạm tường, thì vẫn là ban thờ hỏng.

Ban thờ treo và ban thờ chung cư đo thế nào

Vẫn đọc dải 38,8cm như ban thờ đứng, chỉ khác là phải đo thêm hai khoảng mà ban thờ đứng không có.

• Khoảng cách từ mặt ban thờ lên trần hoặc lên đáy tủ treo: để ít nhất 60cm thì khói hương mới thoát và lau chùi mới thoải mái.
• Khoảng cách từ mặt ban thờ xuống sàn: từ 1m55 trở lên để người đứng thắp hương ngang tầm, không phải với.
• Sức chịu của tường: tường gạch đặc bắt nở sắt thì yên tâm; tường thạch cao hoặc gạch nhẹ phải bắt vào khung xương, vì riêng bộ đồ đồng đã ba bốn chục ký.

Nhà chung cư phần lớn dùng ban thờ rộng 81cm hoặc 107cm. Với hai cỡ đó, bộ đỉnh hợp lý là đỉnh 40cm đi bộ tam sự, hoặc đỉnh 50cm đi ngũ sự nếu ban thờ 107cm và sâu từ 56cm trở lên.

Vì sao đồ thờ bằng đồng không đo bằng thước lỗ ban

Đây là chỗ hay bị hiểu nhầm nhất. Thước lỗ ban dành cho vật cố định gắn với ngôi nhà và cho bản thân chiếc bàn thờ. Còn đỉnh đồng, đôi hạc, đôi nến, bát hương là đồ bày lên trên, thợ đúc xưa nay chọn theo tỉ lệ với ban thờ chứ không chọn theo cung. Lý do rất thực tế: đỉnh đúc theo khuôn, mỗi mẻ chênh nhau vài milimét, không thể ép vào một cung cố định; ép thì cả bộ lệch tỉ lệ với nhau.

Xưởng chúng tôi dùng bộ tỉ lệ này, truyền từ đời trước:

• Cả bộ đồ thờ chiếm khoảng 70 – 85% bề rộng mặt ban thờ, hai bên còn chỗ cho lọ hoa và ống hương.
• Đôi hạc cao hơn đỉnh 5 – 7cm, để đường nét đi lên chứ không bằng phẳng.
• Đôi chân nến thấp hơn đỉnh 12 – 15cm.
• Bát hương có đường kính miệng bằng khoảng một phần ba chiều cao đỉnh.

Trình tự đúng là: đo và chốt ban thờ theo thước lỗ ban trước, rồi mới lấy bề rộng mặt ban thờ ra chọn cỡ đỉnh. Làm ngược lại — mua đỉnh trước rồi đóng ban thờ theo — thì gần như chắc chắn phải sửa một trong hai.

Đo xong thì làm gì tiếp

Anh chị đo được ba số — rộng, sâu, cao — là đủ để xưởng tư vấn. Gửi ba số đó kèm một tấm ảnh chụp thẳng ban thờ qua Zalo 0888 688 688, chúng tôi nói luôn cỡ đỉnh nào vừa, bộ tam sự hay ngũ sự hợp hơn, và bày ra thì còn dư bao nhiêu chỗ hai bên. Nếu ban thờ chưa đóng, gửi số đo khoảng tường định treo hoặc kê cũng được — tính ngược ra được cỡ ban thờ nên đóng.