Kích thước ban thờ chuẩn thước lỗ ban — và vì sao đồ thờ đồng không đo bằng thước ấy

Trả lời nhanh

Ban thờ đo bằng cây thước lỗ ban 42,9cm — cây dành cho khối đặc và đồ nội thất. Trên cây này có tám cung, bốn cung nên lấy là Quý Nhân, Thiên Tài, Nhân Lộc, Tể Tướng; bốn cung nên tránh là Hiểm Hoạ, Thiên Tai, Cô Độc, Thiên Tặc. Các bề rộng thường rơi vào cung đẹp là 81cm, 89cm, 107cm, 127cm, 153cm, 175cm, 197cm; bề sâu 48cm, 56cm, 61cm, 69cm, 81cm; chiều cao 117cm hoặc 127cm. Còn đỉnh đồng, đôi hạc, bát hương thì không đo theo cung — chọn theo tỉ lệ với bề rộng mặt ban thờ.

Ba cây thước lỗ ban — cây nào dùng cho ban thờ

Người thợ mộc và thợ xây ở ta dùng ba cây thước lỗ ban cho ba việc khác nhau, cùng tên gọi nhưng chiều dài một chu kỳ khác nhau. Lẫn cây là số đo đẹp thành số đo xấu, dù đo rất cẩn thận.

• Thước 52,2cm — đo khoảng thông thuỷ, tức là khoảng trống lọt lòng: cửa đi, cửa sổ, ô thoáng. Không dùng cho ban thờ.
• Thước 42,9cm — đo khối đặc trong nhà ở: bàn thờ, tủ thờ, bệ, bậc, giường, bàn ghế. Đây là cây dùng cho ban thờ.
• Thước 38,8cm — đo phần âm: mộ phần, bia. Không dùng cho đồ trong nhà.

Thước bán ngoài hàng thường in cả ba dải trên cùng một thân thước, mỗi dải một màu. Khi đo ban thờ, anh chị chỉ đọc dải 42,9cm, các dải còn lại bỏ qua. Nếu dùng thước cuộn thợ mộc bình thường thì đo bằng centimet rồi đối chiếu với bảng bên dưới cũng ra kết quả như vậy.

Tám cung trên thước 42,9cm: bốn cung nên lấy, bốn cung nên tránh

Một chu kỳ 42,9cm chia thành tám cung đều nhau, mỗi cung khoảng 5,36cm, rồi lặp lại. Vì thế 81cm và 123,9cm cùng rơi vào một cung — số đo lớn nhỏ khác nhau vẫn có thể cùng đẹp.

Cần nói cho sòng phẳng: đây là quy ước nghề mộc truyền lại, không phải phép đo khoa học. Xưởng chúng tôi vẫn làm theo vì gia chủ yên tâm, nhưng chưa bao giờ coi nó quan trọng hơn việc ban thờ có vừa tường, đủ sâu để bày đồ và chịu được sức nặng hay không. Số đo đẹp mà mặt ban thờ nông quá, bày bộ ngũ sự vào là hạc chạm tường, thì vẫn là ban thờ hỏng.

Bề rộng, bề sâu, chiều cao rơi vào cung đẹp

Dưới đây là các số đo thợ mộc hay đóng sẵn, đều nằm trong cung đẹp của thước 42,9cm. Anh chị chọn một bộ ba rộng — sâu — cao rồi báo thợ, không phải tự tính.

Bề sâu là số đo hay bị coi nhẹ nhất mà lại quyết định nhiều nhất. Một bộ ngũ sự bày đủ ba lớp — ngai hoặc ảnh thờ sát trong, đỉnh và hạc ở giữa, bát hương cùng đồ dâng lễ phía ngoài — cần ít nhất 56cm mới không phải chồng lớp lên nhau. Ban thờ sâu 48cm thì nên tính từ đầu là bày bộ tam sự cho gọn.

Ban thờ treo và ban thờ chung cư đo thế nào

Ban thờ treo đo đúng cây thước 42,9cm như ban thờ đứng, chỉ khác là phải đo thêm hai khoảng mà ban thờ đứng không có.

• Khoảng cách từ mặt ban thờ lên trần: để ít nhất 60cm thì khói hương mới thoát và lau chùi mới thoải mái. Trần chung cư thường cao 2m6 – 2m8, nên treo mặt ban thờ ở tầm 1m6 – 1m8 tính từ sàn là vừa.
• Khoảng cách từ mặt ban thờ xuống sàn: từ 1m55 trở lên để người đứng thắp hương ngang tầm, không phải với.
• Sức chịu của tường: tường gạch đặc bắt nở sắt thì yên tâm; tường thạch cao hoặc gạch nhẹ phải bắt vào khung xương hoặc đóng thêm bát đỡ, vì riêng bộ đồ đồng đã ba bốn chục ký.

Nhà chung cư phần lớn dùng ban thờ rộng 81cm hoặc 107cm. Với hai cỡ đó, bộ đỉnh hợp lý là đỉnh 40cm đi bộ tam sự, hoặc đỉnh 50cm đi ngũ sự nếu ban thờ 107cm và sâu từ 56cm trở lên.

Vì sao đồ thờ bằng đồng không đo bằng thước lỗ ban

Đây là chỗ hay bị hiểu nhầm nhất. Thước lỗ ban dành cho vật cố định gắn với ngôi nhà — cửa, bệ, bậc, và bàn thờ. Còn đỉnh đồng, đôi hạc, đôi nến, bát hương là đồ bày lên trên, thợ đúc xưa nay chọn theo tỉ lệ với ban thờ chứ không chọn theo cung. Lý do rất thực tế: đỉnh đúc theo khuôn, mỗi mẻ chênh nhau vài milimét, không thể ép vào một cung cố định; và nếu ép thì cả bộ sẽ lệch tỉ lệ với nhau.

Xưởng chúng tôi vẫn dùng bộ tỉ lệ này, truyền từ đời trước:

• Cả bộ đồ thờ chiếm khoảng 70 – 85% bề rộng mặt ban thờ, hai bên còn chỗ cho lọ hoa và ống hương.
• Đôi hạc cao hơn đỉnh 5 – 7cm, để đường nét đi lên chứ không bằng phẳng.
• Đôi chân nến thấp hơn đỉnh 12 – 15cm.
• Bát hương có đường kính miệng bằng khoảng một phần ba chiều cao đỉnh.

Cho nên trình tự đúng là: đo và chốt ban thờ theo thước lỗ ban trước, rồi mới lấy bề rộng mặt ban thờ ra chọn cỡ đỉnh. Làm ngược lại — mua đỉnh trước rồi đóng ban thờ theo — thì gần như chắc chắn phải sửa một trong hai.

Đo xong thì làm gì tiếp

Anh chị đo được ba số — rộng, sâu, cao — là đủ để xưởng tư vấn. Gửi ba số đó kèm một tấm ảnh chụp thẳng ban thờ qua Zalo 0888 688 688, chúng tôi nói luôn cỡ đỉnh nào vừa, bộ tam sự hay ngũ sự hợp hơn, và bày ra thì còn dư bao nhiêu chỗ hai bên. Nếu ban thờ chưa đóng, gửi số đo khoảng tường định treo hoặc kê cũng được — tính ngược ra được cỡ ban thờ nên đóng.