Chọn cỡ bát hương đồng cho ban thờ: đo thế nào, mấy bát, và những nhầm lẫn hay gặp

Đo cỡ bát hương bằng đường kính miệng

Cỡ bát hương được tính theo đường kính miệng bát, đơn vị centimet. Các cỡ thông dụng trong đồ thờ gia đình là 14, 16, 18, 20 và 22cm; nhà thờ họ, từ đường có thể dùng 24cm trở lên. Khi nghe nói bát hương cỡ 16 nghĩa là miệng bát rộng 16cm — đây là số đo cần nhớ khi đặt hàng, chứ không phải chiều cao.

Cùng một đường kính, bát hương đồng có nhiều kiểu thân: thân tròn trơn, thân chạm song long, thân bọc ngũ sắc. Kiểu dáng thay đổi vẻ ngoài nhưng cỡ vẫn tính theo miệng bát, nên khi so bộ, cứ lấy đường kính miệng làm chuẩn.

Chọn cỡ theo chiều rộng ban thờ

Nguyên tắc của xưởng: bát hương nên cao khoảng một phần ba chiều cao đỉnh, và đường kính miệng bát chọn theo bề rộng ban thờ để bát không lọt thỏm cũng không choán chỗ. Bảng dưới là gợi ý xưởng vẫn dùng khi khách báo số đo ban thờ.

Nếu ban thờ đã có đỉnh, lấy cỡ đỉnh làm mốc: đỉnh 50cm đi với bát hương 14 – 16cm, đỉnh 60 – 65cm đi với 16 – 18cm, đỉnh 70cm trở lên đi với 20 – 22cm. Bát hương và đỉnh cùng một nước đồng thì nhìn mới liền bộ.

Thờ một bát hay ba bát?

Số bát hương tuỳ phong tục từng nhà, không phải cứ nhiều là tốt. Phổ biến nhất ở miền Bắc là ba bát: bát giữa lớn nhất thờ thần linh, thổ công; hai bát bên nhỏ hơn một cỡ, một bát thờ gia tiên nội, một bát thờ bà cô ông mãnh. Nhà thờ đơn giản hoặc ban thờ hẹp thì một bát hương chung là đủ.

Khi thờ ba bát, ba bát nên cùng kiểu dáng, cùng nước đồng, chỉ khác cỡ; bát giữa đặt hơi lùi vào và cao hơn, hai bát bên đưa ra trước một chút tạo thế chầu. Đừng ghép ba bát ba kiểu khác nhau — nhìn sẽ rối và mất trang nghiêm.

Đặt bát hương đúng chỗ

• Bát hương đặt ở lớp ngoài của ban thờ, chính giữa, thẳng trục với đỉnh phía sau.
• Cách mép ban thờ 10 – 15cm để còn chỗ đặt đài nước, khay chén, mâm bồng khi dâng lễ.
• Mặt nguyệt (mặt trăng khắc trên thân bát) quay ra ngoài, về phía người cúng.
• Ba bát thì bát thần linh ở giữa, gia tiên bên tay trái người cúng, bà cô ông mãnh bên phải.
• Không kê bát hương sát đỉnh hay sát chân nến; giữ khoảng thở để tro và khói không bám lên đồ.

Ba nhầm lẫn thường gặp

Thứ nhất, chọn bát hương quá to cho oai: bát 22cm đặt trên ban thờ 1m07 sẽ lấn hết chỗ, đỉnh và hạc phải dồn sát tường. Thứ hai, mua bát hương lẻ khác nước đồng với bộ đỉnh, để ban thờ mỗi món một màu; nếu lỡ, xưởng nhận hun lại cho khớp. Thứ ba, đổi bát hương mà tự ý bỏ tro cũ — việc thay hay bốc lại bát hương nên làm thành một lễ riêng, khác với việc thay đỉnh, hạc, nến.

Chưa chắc ban thờ nhà mình hợp cỡ bát hương nào, anh chị gửi ảnh ban thờ và số đo chiều rộng qua Zalo 0888 688 688 — chuyên viên xưởng tư vấn cỡ bát và cả bộ đi kèm trong ngày, miễn phí.