Nhà thờ họ mới xây treo tranh đồng trước hay sau khi sơn?

Treo sớm quá thì hỏng cả tranh lẫn tường

Nhiều họ muốn treo tranh đồng thật sớm để kịp ngày khánh thành, nên treo ngay khi thợ còn làm dở. Đây là lúc tranh dễ hỏng nhất. Tường vừa trát và vừa sơn vẫn đang nhả hơi ẩm; hơi ẩm đó đọng lại sau lưng tranh, làm mặt đồng xỉn nhanh và khung gỗ hút ẩm, có thể nứt chân chim ở góc. Thêm vào đó là bụi mài tường, sơn bắn khi lăn lớp cuối và giàn giáo kéo qua kéo lại.

• Hơi ẩm từ tường mới: mặt đồng hun giả cổ dễ loang, phần bạc trên tranh khảm tam khí dễ xỉn đen sớm.
• Bụi mài bả: bám vào kẽ chạm nổi, lau mạnh thì xước lớp hoàn thiện.
• Sơn bắn và băng dính che chắn: dính lên khung gỗ hương, gụ hay sồi, bóc ra lột cả lớp sơn PU.
• Va quệt: thợ khiêng thang, giàn giáo qua lại, một cú chạm vào bức nặng 40–60 kg là đủ cong khung.
• Lỗ khoan sai: khoan khi tường chưa trát xong, trát lên thì lệch cốt, phải khoan lại.

Vì vậy câu trả lời ngắn là: chốt tranh sớm, nhưng treo muộn. Hai việc này tách rời nhau và có lịch riêng.

Lịch chuẩn theo bốn mốc công trình

Cách dễ nhất là bám vào bốn mốc mà thợ xây nào cũng có. Ở mỗi mốc, việc của gia đình với tranh đồng khác nhau.

Với tranh đặt làm riêng, xưởng cần 21–30 ngày cho đủ năm khâu: can mẫu, thúc khối từ mặt sau, chạm nét mặt trước, lên nước hoàn thiện, đóng khung và kiểm cuối. Đặt ngay khi xây thô xong thì tranh về vừa lúc tường khô, không phải chờ, cũng không phải để kiện nằm giữa công trường.

Đo tường lúc nào mới đúng và chốt kích thước ra sao

Đo ở giai đoạn xây thô chỉ để chọn cỡ, chưa phải số cuối. Lớp trát hai mặt tường và phào chỉ có thể làm mảng trống hẹp đi vài phân, nhất là khi gian thờ có cột, có ô cửa thông gió hay tủ âm tường. Vì thế nên chọn cỡ có dư hai bên, rồi đo lại sau khi trát.

Thang cỡ phủ bì xưởng Đồng Quỹ làm theo thước Lỗ Ban 42,9: 1m27×61 · 1m55×81 · 1m76×89 · 1m97×1m07 · 2m31×1m27 · 2m62×1m55 · 3m21×1m76. Lưu ý cỡ quen gọi 1m2×2m3 là kích thước lòng tranh, đo cả khung thì phủ bì khoảng 1m27×2m37.

• Đo bề rộng mảng tường sau khi trát, trừ cột, phào và khoảng hở hai bên.
• Đo chiều cao từ mặt bàn thờ dự kiến đến trần hoặc dầm.
• Ghi chỗ có ổ điện, đèn, quạt trần, cửa thông gió để tránh khoan trúng.
• Chụp ảnh mảng tường kèm thước dây gửi xưởng qua Zalo để đối chiếu cỡ.

Sơn xong chờ bao lâu, kiểm tường khô bằng cách nào

Không có một con số cố định cho mọi nhà. Mức chung của nghề là chờ khoảng 2–4 tuần sau lớp sơn cuối; mùa hanh khô thì nhanh, mùa nồm miền Bắc hoặc tường dày nhà thờ họ ở vùng trũng thì nên chờ lâu hơn. Quan trọng hơn ngày tháng là tường đã thật sự ráo.

Trong lúc chờ, mở cửa cho thoáng, không đốt than sưởi hay dùng đèn sấy hắt thẳng vào tường để ép khô nhanh, vì sơn dễ rạn.

Bắt vít vào tường mới và việc nên chừa sẵn khi còn thi công

Tranh đồng chạm tay nặng theo cỡ, mức chung khoảng 12–18 kg cho cỡ nhỏ, 20–30 kg cỡ vừa, 40–60 kg và 70–90 kg cho các cỡ lớn. Loại tường quyết định cách bắt vít.

• Gạch đặc, bê tông: nở nhựa hoặc nở sắt, chịu tải tốt nhất.
• Gạch lỗ: dùng nở chuyên cho gạch rỗng, khoan chậm, không dùng chế độ búa mạnh.
• Thạch cao: phải có khung xương hoặc tấm gỗ lót phía sau; tranh lớn không treo thẳng lên tấm thạch cao.
• Khi còn xây: nhờ thợ chèn sẵn một dải gạch đặc hoặc bê tông ở độ cao dự kiến treo, đánh dấu trên bản vẽ để sau này khoan đúng chỗ.
• Đi dây điện, ổ cắm đèn rọi tranh trước khi trát, tránh đường dây chạy ngang chỗ sẽ khoan.

Phối hợp với thợ xây và xưởng tranh

Ba bên cần thống nhất ba việc: ngày giao kiện, chỗ để kiện và ai treo. Kiện tranh nên giao khi đã sơn xong và dọn công trường; nếu về sớm, để nguyên kiện dựng đứng trong phòng khô, kê cao khỏi nền, không trùm nylon kín. Ngày giao, gia đình mở kiện kiểm hàng rồi mới thanh toán, như với mọi đơn của xưởng. Xưởng miễn phí vận chuyển toàn quốc; tranh từ cỡ 1m97×1m07 trở lên cần ít nhất hai người khiêng và treo.

Nếu còn băn khoăn về cỡ hay vị trí, các cụ trong họ có thể chụp ảnh gian thờ gửi qua Zalo 0888 688 688, hoặc ghé một trong ba showroom Nam Định, Hà Nội, Hải Phòng để xem tranh thật trước khi chốt.

Hỏi đáp