Vinh quy bái tổ là gì? Nghi lễ vinh quy bái tổ đầu tiên ở Việt Nam

Vinh quy bái tổ là một truyền thống văn hóa lâu đời dân tộc Việt. Nghi lễ này thể hiện tinh thần uống nước nhớ nguồn, biết ơn thế hệ cha anh đi trước. Trạng Chiếu chính là vị trạng nguyên đầu tiên trong lịch sử được thực hiện lệ “vinh quy bái tổ”.

Vinh quy bái tổ là gì?

Vinh quy bái tổ là tục lệ khi các học trò dành được thành tích cao trong các kì thi (đỗ trạng nguyên, cử nhân, tú tài … trở về quê hương để ra mắt người thân họ hàng và bái kiến tổ tiên. Vinh nghĩa là vinh quang, vinh dự, quy chính là trở về, bái là bái lạy (thể hiện sự trang nghiêm tôn kính) còn tổ là tổ tiên dùng để chỉ thế hệ đi trước.

Tranh Vinh Quy Bai To Dong Vang Khung Tu Quy 1m55

Nghi lễ Vinh quy bái tổ thực hiện như thế nào?

Theo tục lệ, tùy vào thành tích của cấp thi cử mà lễ vinh quy bái tổ sẽ được đón rước bởi các cấp chức sắc khác nhau trong làng, xã. Như đỗ tú tài sẽ do hàng xã đón, đỗ cử nhân do hàng tổng đón, đỗ đại khoa (Từ phó bảng) được hàng huyền đón. 

Sau mỗi kỳ thi cử, các sĩ tử đều trông ngóng kết quả. Khi có kết quả đỗ, kế quả sẽ được người của triều đình báo tin và làng, xã nơi có người đỗ kì thi. Đồng thời người của triều đình sẽ báo cho Tân khoa để xác định được ngày tổ chức lễ Vinh quy bái tổ tại quê hương.

Trở thành Tân Khoa, nhà Vua sẽ ban tặng rất nhiều quà tặng cho Tân khoa như mũ áo, cân đai, tiền bạc … Nghĩ lễ Vinh quy bái tổ được tổ chức rất trang nghiêm và long trọng “trống rong cờ mở” trên đường Tân khoa trở về quê hương. Nghi lễ được sắp xếp tuần tự cờ quạt đi đầu, cờ biển do vua ban tặng rồi đến trạng nguyên cưỡi ngữa có long che trên đầu. Lính hầu cầm quạt vây quanh Trạng nguyên thường có 4 lính. Nếu Tân khoa đã có vợ thì vợ cũng được đón rước long trọng bằng long. Nhiều lễ Vinh quy bái tổ còn có sự xuất hiện của người thầy và cha mẹ của Tân khoa.

Vị trạng nguyên đầu tiên được vua ban lệ Vinh Quy Bái Tổ: Trạng Chiếu (Phạm Đôn Lễ)

Trạng Chiếu tên thật là Phạm Đôn Lễ quê ở Hải Triều (Làng Hới) với thành tích đỗ đầu ba kì thi: thi Hương, thi Hội và thi Đình. Ông còn được tôn xưng là tam nguyên Đôn Lễ vì có học vấn nổi trội ở cả 3 kỳ thi. Ông còn truyền nghề dệt chiếu cho dân làng nên được dân lòng yêu mến gọi tên là Trạng Chiếu. 

Ông Phạm Đôn Lễ đỗ trạng nguyên năm 27 tuổi khoa Tân Sửu; niên hiệu Hồng Đức 12 (1481) đời vua Lê Thánh Tông.Theo sử sách ghi lại. Ông chính là vị trạng nguyên đầu tiên được nhà vua ban lễ Vinh quy bái tổ.

Tranh đồng vinh quy bái tổ

Ở nhiều gia đình Việt tại vị trang trọng nơi phòng khác, phòng thờ thường treo bức tranh đồng vinh quy bái tổ do các con cháu đỗ đạt khoa trường kính tặng. Kích thước các tranh đồng này to nhỏ nhiều loại và cầu kỳ nhất là loại dát vàng. 

Bức tranh đồng vinh quy bái tổ có ý nghĩa nhắc nhở thế hệ sau chăm chỉ luyện rèn để có thành tích cao trong thi cử làm rạng danh dòng tộc.

Buc Vinh Quy Bai To Ma Vang 24k
(Ảnh bức tranh đồng của cửa hàng)

Nét đẹp văn hóa toát ra từ lệ Vinh quy bái tổ chính là tấm gương sáng để thế hệ sau tiếp tục luyện rèn học hành; kinh sử noi gương thế hệ đi trước. Ngày nay, lệ vinh quy bái tổ được lưu truyền qua những câu chuyện; những bức tranh đồng để nhắc nhở thế hệ con cháu về truyền thống và đạo lý uống nước nhờ nguồn cũng như chăm chỉ học tập  

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *